کودکان در برابر اشعه ماوراء بنفش

مقدمه این مقاله درباره اشعه ماورای بنفش و خطرات آن برای سلامت می باشد. اشعه ماوراء بنفش چگونه تولید می‌شود؟ اشعه ماوراء بنفش چه فایده‌های دارد؟ اشعه ماورای بنفش چه خطراتی دارد؟ چگونه کودکان را در مقابل اشعه ماوراء بنفش محافظت کنیم؟ پاسخ این سوالات را در این مقاله می یابید. در ادامه اطلاعرسانی از خطرات اشعه ماوراء بنفش نگاهی به پانسیون های تابستانی و ملاحظاتی که باید در باره این مکانها با سلامت کودک در فصل تابستان داشته باشیم کرده و لیست بهترین پانسیون های تابستانی تهران را معرفی می کنیم. مقاله های متعددی که در این باره در شبکه اجتماعی مدرسه کلوب منتشر شده است را نیز بررسی خواهیم کرد.

اشعه ماوراء بنفش چیست؟

اشعه ماوراء بنفش (Ultraviolet) یک نوع پرتوی الکترومغناطیسی است که از نظر طول موج بین نورمرئی و اشعه ایکس قرار دارد. خورشید اصلی ترین منبع تولید اشعه ماوراء بنفش است ولی اشعه ماوراء بنفش را می توان بطور مصنوعی نیز تولید کرد. اشعه ماوراء بنفش فواید و مضرات زیادی دارد.

اگر بخواهیم تمرکز این مقاله را بر نقش اشعه ماوراء بنفش بر سلامت انسان بهتر درک کنیم باید انواع آن را بشناسیم.

انوع اشعه ماوراء بنفش

اشعه ماورء بنفش به 3 گروه اصلی تقسیم می شود. این 3 گروه هر یک نسبت به مقادیری که از لایه ازن عبور کرده و به زمین می رسند یا توسط لایه اوزن جذب می شوند طول موجهای مختلفی دارند.

• پرتوهای UV-A

پرتوهای گروه A طولانی ترین طول موج را داشته و بیشترین نوع اشعه ماوراء بنفش در کره زمین را تشکیل می دهند. این نوع اشعه آسیب کمی برای سلامت دارند. اگر به مدت زیاد در معرض نوع A اشعه ماورء بنفش قرار بگیریم دچار پیری زودرس و چین وچروکهای ریز پوستی می شویم. اشعه ماوراء بنفش نوع A می تواند به زیرین ترین لایه پوست رسیده و در آنجا تخریب ایجاد کند بدون اینکه این تخریب دیده شود. به همین دلیل محافظت در برابر آن ضروری است.

• پرتوهای UV-B

حدود 95% اشعه ماوراء بنفش نوع B توسط لایه اوزن جذب می شود. این نوع اشعه ماوراء بنفش از نوع مضر است و قرار گیری طولانی مدت در معرض اشعه ماوراء بنفش گروه B باعث آفتاب سوختگی، آسیبهای عمیق سلولی و سرطان پوست می شود. خط استوا، ارتفاعات، مکانهای که آلودگی سوختهای فسیلی بالا هستند، سواحل دریا بیشترین میزان اشعه ماوراء بنفش نوع B را دارند.

• پرتوهای UV-C

اشعه ماورا بنفش نوع C کوتاهترین طول موج را داشته و تمام آن توسط لایه ازن جذب می شود. این نوع اشعه ماوراء بنفش مضرترین نوع است و در مکانهای که لایه ازن نازک شده باشد یا از بین رفته باشد به زمین می رسد. آسیبهای این نوع اشعه ماوراء بنفش بسیار جدی است سرطانهای پوستی شدید و نابینایی از عوارض آن است. اشعه ماوراء بنفش نوع C بطور مصنوعی تولید می شود و کاربردهای صنعتی زیادی دارد.

میزان دریافتی اشعه ماوراء بنفش و نوع آن بستگی به عوامل متعددی دارد. بعنوان مثال وضعیت جغرافیایی، مدت زمان قرارگیری در برابر خورشید، زمان قرارگیری در برابر خورشید، وضعیت لایه ازن در محل، وجود ابر در آسمان، عوامل منعکس کننده نور (مانند آب دریا، شن و ماسه در ساحل یا صحرا و غیره)، رنگ پوست و میزان حفاظت در برابر اشعه ماورء بنفش، سن افراد و غیره. در طول روز وقتی خورشید در بالاترین وضعیت قرار دارد و سایه ها کوتاهترین شکل خود را دارند بین ساعات 12 ظهر تا 3 بعد از ظهر، بیشترین میزان اشعه ماوراء بنفش با طول موج کوتاهتر به زمین می رسد (نوع B).

بعنوان مثال خطر قرار گرفتن در ساحل دریا به مدت 5 دقیقه در ساعات بین 10 صبح تا 2 بعد از ظهر می تواند به اندازه قرار گرفتن در معرض نور خورشید در یک جنگل برای مدت 5 ساعت بین ساعات 4 تا 5 بعد از ظهر بیشتر باشد. باید توجه داشت که میزان کم و زیاد بودن اشعه ماورا بنفش ربطی به گرما یا سرمای هوا ندارد و نباید تصور کرد هر چه هوا گرمتر باشد میزان اشعه بیشتر است.

فواید اشعه ماوراء بنفش

با اینحال اشعه ماوراء بنفش فواید زیادی نیز دارد. شاید بتوان ادعا کرد که اگر این اشعه نبود حیات در زمین متوقف می شد یا به کمال نمی رسید.

نقش اشعه ماوراء بنفش در سلامت انسان غیرقابل انکار است. اشعه ماوراء بنفش موجود در نور خورشید مهمترین عامل برای ساخت ویتامین D است. ویتامین D مهمترین عامل در پیشگیری از انواع سرطانها، افسردگی، ارتقاء سیستم ایمنی، استحکام استخوانها و جلوگیری از پوکی استخوان است. گفته می شود که 80% جمعیت ایران دچار کمبود ویتامین D است. قرارگیری به مدت 5 دقیقه در معرض نور آفتاب مستقیم بر روی پوست بدون پوشش برای ساخت ویتامینD در بدن کافی است. کشورهای که کمتر نور خورشید دارند (مانند کشورهای قطبی) بیشترین میزان افسردگی را نیز دارند. کشورهای که مردم بیشترین پوشش و کمترین دریافتی نور خورشید را دارند بیشترین درصد بیماری پوکی استخوان را دارند.

نقش اشعه ماوراء بنفش در سنتز گیاهان بسیار مهم است. بدون وجود اشعه ماورای بنفش گیاهان قادر به ترکیب مواد آلی موجود نیستند. می توان نقش اشعه ماوراء بنفش در سنتز گیاهان را به نقش آتش در آشپزی تشبیه کرد. بدون حضور آتش آشپزی ممکن نخواهد بود.

اشعه ماوراء بنفش نقش مهمی در از بین بردن میکروب، باکتری و ویروس دارد. بشر از ایام قدیم به تجربه متوجه شده بود که در معرض آفتاب گذاشتن برخی از غذاها و ظروف باعث سلامت و ماندگاری بهتر می شود ولی لوئی پاستور اولین دانشمندی بود که توانست توجیه علمی برای این پدیده بیابد. از اشعه ماوراء بنفش در ضدعفونی کردن استخرها، منابع آبی، فاضلاب، اتاق عمل، تصفیه هوا و غیره استفاده می شود. اشعه ماوراء بنفش نوع C (که به اصطلاح مضرترین نوع برای انسان است) بطور مصنوعی تولید می شود و نقش بسیار مهمی در صنایع، بویژه ضدعفونی و گندزدایی، دارد.

برای درمان برخی از بیماری های پوستی از اشعه ماوراء بنفش استفاده می شود. بیماری پسوریازیس یا داء الصدف یکی از متداولترین نوع بیماری پوستی است که از اشعه ماوراء بنفش در درمان آن استفاده می شود.

پرندگان، خزندگان، حشرات و برخی حیوانات قادر به دیدن اشعه ماوراء بنفش هستند و این موضوع کمک زیادی به ادامه حیات آنها می کند. نوری که از بدن برخی حیوانات ساطع می شود حیوانات دیگر را قادر به یافتن شکار و غذای خود می کند. بازتاب نور ماوراء بنفش به پرندگان در تشخیص میوه رسیده و به زنبورها در یافتن گل مناسب کمک می کند.

نور فرابنفش در جهت یابی به حشرات کمک می کند و به همین دلیل است که برخی از انواع حشره کشها به شکل لامپ هستند که حشره را جذب کرده و بعد از برخورد به مخزن نور آنها را می کشد.

از اشعه فرابنفش در پزشکی قانونی، باستانشناسی، ترمیم کتب قدیمی، کشاورزی و غیره استفاده می شود.

مضرات اشعه ماوراء بنفش چیست؟

بیشترین مضرات اشعه ماورابنفش مربوط به تاثیر مخرب آن بر سلامت بدن بویژه پوست و چشم است. اشعه ماوراء بنفش عامل اصلی سرطان پوست و نابینای تشخیص داده شده است.

چگونه از کودکان در برابر اشعه ماوراء بنفش محافظت کنیم؟

کودکان نیاز به توجه و مراقبت بیشتری در مقابل اشعه ماوراء بنفش دارند. آسیبی که اشعه ماوراء بنفش بر کودکان وارد می کند بسیار بیش از بزرگسالان است. ساختار بدن کودک به دلیل ظرافت سلولها آسیب پذیرتر از بزرگسالان است و کودک توانایی اعمال مراقبت از خود را ندارد. به همین دلیل باید توسط بزرگسالان مراقبت شود. این موضوع بویژه در فصل تابستان که زمان تعطیلات مدرسه است و کودک زمان بیشتری را در بیرون از خانه می گذراند صدق می کند.

بهترین راه حل برای کاهش آسیب در کودکان این است که اگر کودک در سنی است که متوجه می شود آموزش های لازم را به او داد. درباره خطرات ماندن در نور خورشید به مدت زیاد توضیح داد و راه حلها را برایش شرح داد. در ساعات اوج تابش نور خورشید (بین ساعت 10 صبح تا 2 بعد از ظهر) او را در فضای سرپوشیده نگه داشت. اگر لازم است که کودک از خانه خارج شود حتما از وسائل حفاظتی فیزیکی مانند: کلاه، چتر، عینک آفتابی؛ لباس های آستین بلند و کرم ضد آفتاب استفاده شود.

استفاده از بالم لب دارای SPF نیز ضروری می باشد زیرا کرم ضد آفتاب را بر روی لب استفاده نمی‌شود.

بهتر است به نکات زیر در زمان استفاده از این محافظ ها توجه کرد.

کرم ضد آفتاب: در موقع خرید کرم ضد آفتاب باید توجه ویژه ای به فاکتور SPF (Sun Protection Factor) داشت. روی جلد کرم ضد آفتاب به 5 فاکتور توجه کنید:

عدد کنار SPF: مثلا SPF15 یا SPF20 و غیره. در زمان انتخاب باید به نوع پوست و شدت تابش و مدت قرارگیری در تابش آفتاب توجه کرد. هر چه پوست روشنتر باشد و هر چه مدت قرارگیری در تابش طولانی تر باشد یا شدت تابش بیشتر باشد عدد SPF باید بالاتر باشد. اگر شرایط استثناء را در نظر نگیریم،بطور معمول کرم ضد آفتاب با SPF15 برای آب و هوای ایران و رنگ پوست مردم ایران مناسب است. مگر اینکه پزشک تشخیص دیگری دهد.

عبارت طیف گسترده روی آن درج شده باشد: تمامی ضد آفتاب ها پوست را در مقابل اشعه ماوراء بنفش نوع B (UVB) محافظت می کنند ولی بهتر است ضد آفتابی انتخاب کنید که عبارت "طیف گسترده" (Broad UVA/UVB Spectrum) روی آن درج شده باشد. این نوع محصول پوست را در مقابل هر دو نوع اشعه A و B محافظت می کنند. البته در کنار عبارت فوق این عبارت را نیز خواهید دید PA که مخفف Protection Grade of UVA به معنی درجه محافظت در برابر اشعه ماوراء بنفش A می باشد و از یک مثبت تا 4 مثبت می باشد (PA++++).

متناسب با نوع پوست باشد. کرم ضد آفتاب باید از نظر چرب یا خشک یا مختلط بودن پوست با آن سازگار باشد.

زمان اعمال کرم ضد آفتاب: حدود نیم ساعت قبل از خروج از منزل کرم ضد آفتاب را روی پوست بمالید.

تجدید کرم: هر 3 یا 4 ساعت استفاده از کرم را تکرار کنید.

والدین باید توجه کنند که لباسها از نظر پوشش حداکثر بدن را پوشش دهند و جنس لباس نیز به شکلی باشد که امکان تنفس و عبور هوا در نوع بافت لباس وجود داشته باشد. کودک را از زمانی که توانای استفاده از کرم ضد آفتاب را دارد با این محصول آشنا کنید و درباره ضرورت استفاده از آن با او صحبت کنید. محافظت از چشم بسیار مهم است. استفاده از کلاه نقاب دار که چشمها را محافظت کند و عینک آفتابی بسیار مهم است. به کودک این آموزش را بدهید که کلاه و عینک آفتابی برای پیروی از مد نیست و مانند کفش خوب یکی از ارکان سلامتی است و باید استفاده شود. در بعضی افراد که دچار پوستهای با رنگدانه های روشن یا فاقد رنگدانه (آلبینیسم= زال) هستند یا برخی از مکانهایی که شدت تابش در آنها بالا است شاید ضروری باشد از چتر استفاده کرد. حتما این کار را بکنید.

سخن نهایی

پانسیون های تابستانی یکی از مکانهای است که بیشتر دانش آموزان وقت خود را در آنجا می گذرانند. در زمان انتخاب پانسیون تابستانی والدین باید متوجه این نکات باشند که بهتر است نسبت به نوع فعالیت فرزند خود در فضای آزاد و اینکه در چه ساعاتی در آنجا باید باشد حساسیت نشان دهند. اگر قرار است دانش آموز برنامه شنا در استخر روباز داشته باشد، بهتر است در زمان اوج تابش خورشید یعنی بین 10 صبح تا 2 بعد از ظهر در استخر نباشد. این موضوع برای دیگر ورزشها مانند فوتبال نیز صدق می کند.

شبکه اجتماعی مدرسه کلوب مجموعه ای از مقالات و موضوعات مفید درباره اوقات فراغت، فصل تابستان، سلامت کودک و غیره را جمع آوری کرده است که می توانید با مطالعه آنها به دانش خود افزوده و با حفظ سلامت فرزند خود شادی را در زندگی خود و فرزندتان به ارمغان بیاورید.