آموزش آنلاین، معایب آن و راه حل ها

مقدمه: در این مقاله سعی شده است که نظرات والدین را درباره معایب و مزایایی آموزش آنلاین را بشنویم. ابتدا نگاهی به آموزش آنلاین خواهیم داشت و مزایای آموزش آنلاین را مطالعه می کنیم. سپس معایب آموزش آنلاین که در مطالعات کارشناسان مطرح شده را فهرست وار و خلاصه روشن کرده و در پایان نظرات والدین را بررسی کرده و راه حل های برای آن ارائه می شود. در وب سایت مدرسه کلوب مقاله مفصل و دقیقی درباره آموزش آنلاین منشتر شده است که توصیه می شود حتماً آن را مطالعه فرمایید.

با ما همراه باشید.

آموزش آنلاین: یک انتخاب اجباری

"آموزش آنلاین" از مرحله انتخاب خارج شده و تبدیل به نیازی شده است که چه بخواهیم و چه نخواهیم باید تن به این تغییر اجباری داده و آن را در زندگی خود اعمال کنیم. این موضوعی محبوب و نگران کننده برای خانواده ها است. محبوب از این نظر که مزیت های زیادی را برای دانش آموز و سیستم آموزشی دارد. اگر بخواهیم برخی از مزایای آموزش آنلاین را بطور خلاصه و فهرست وار بیان کنیم می توانیم به موارد ذیل اشاره کنیم:

انعطاف پذیر بودن آن و تنظیم آن با بقیه مسئولیتها مانند تعهدات شغلی و امور خانه؛ دسترسی اسان و ارزان به طیف گسترده ای از دوره ها و برنامه ها، مقرون به صرف بودن با توجه به عدم نیاز به جابجایی و حذف هزینه های حمل و نقل، اقامت و شهریه های دانشگاه، امکان شخصی سازی فرایند یادگیری در هر دانش اموز بنا به استعداد و هوشمندی، رشد مهارت های فنآوری و سواد دیجیتالی، امکان ایجاد شبکه سازی در مقیاس جهانی، دسترسی بیشتر و سهولت برای افرادی که در فاصله دور هستند یا مشکلات حرکتی و معلولیت یا منع حضور دارند، افزایش مهارت های خود انضباطی و مدیریت زمان، فراهم کردن فرصت های شغلی بیشتر، حفظ بیشتر محیط زیست.

ولی بحث آموزش آنلاین محدود به فواید و مزیت های آن نمی‌شود. گروهی از متخصصان معایبی را نیز برای آن می آورند.

مهمترین معایب آموزش آنلاین عبارتند از: عدم تعامل چهره به چهره و کاهش تجربه اندوزی کودکان، احتمال بیشتر گوشه گیر و منزوی شدن برخی از دانش آموزان، بروز مشکلات فنی که اغلب والدین و کودکان از حل آن ناتوان هستند، نیاز به خود انظباطی و انگیزه بالا با توجه به عدم کنترل مدرس بر دانش آموز، تجربه عملی محدود برای برخی از درسهای که نیاز به آزمایش یا کار عملی دارند، فقدان ارتباط شخصی با مربیان و عدم دریافت حمایت کافی از معلم، احتمال حواس پرتی بیشتر، ارزش و اعتبار مدرک (برخی از کارفرمایان با مدارک آنلاین با دیده تردید نگاه کرده و ارزش بیشتری برای مدارک کلاس های حضوری قائل هستند)، دسترسی محدود به منابع فیزیکی مانند کتابخانه‌ها، آزمایشگاه‌ها یا تجهیزاتی که در محیط‌های آموزشی سنتی موجود است.

آنچه که در بالا ملاحظه کردید گوشه ای از مزایای آموزش آنلاین و معایب آموزش آنلاین از نگاه کارشناسان است. والدین نیز نظرات متفاوتی درباره اعمال آموزش آنلاین در منزل دارند. البته نگاه والدین تابع عوامل و شرایطی است که برخی از مهمترین انها عبارتند از: سن کودک و مقطع تحصیل‌ی نقش پر رنگی در بوجود آمدن مشکلات یا آسان شدن آموزش آنلاین دارد. هر چه سن کودک پایین تر باشد، اجرایی کردن آموزش آنلاین سخت تر است. کودکان در مقطع بالاتر مشکلات کمتری با آموزش آنلاین پیدا می کنند. تعداد فرزندانی که در منزل از آموزش آنلاین استفاده می کنند، مهارت والدین در کار با فضای مجازی و آنلاین، نگاه والدین به آموزش سنتی و مدرن، تحصیل‌ات والدین، میزان دخالت والدین در زمان آموزش و غیره. اغلب دیده می شود والدینی که تک فرزند هستند، حساسیت بیشتری نسبت به والدینی که چند فرزند هستند نشان می دهند؛ برخلاف تصور، والدینی که تحصیل‌ات پایین تری دارند حساسیت و نگرانی بیشتری نسبت به آموزش آنلاین فرزندان دارند.

در گفتگو با یکی از مادران موافق با آموزش آنلاین مهمترین فایده های آموزش آنلاین را آگاهی والدین بر روند یادگیری فرزند و تشخیص نقطه ضعف دانش آموز می داند. این مادر که مدرک کارشناسی رشته ریاضیات محض را دارد و در زمینه کامپیوتر نیز بسیار فعال است (طراحی وب سایت) معتقد است که مراکز آموزشی مانند یک قلعه هستند که آموزش را منحصر به خودشان کرده و والدین را از دخالت در آموزش منع می کند. از نظر این مادر، آموزش آنلاین این ساختار را در هم شکسته و روند آموزش را مرحله به مرحله در معرض دید والدین قرارداده است. والدین می دانند فرزندشان کجا ضعف و کجا قوت دارد. این مادر اعلام می کند که بعد از اینکه شاهد بوده فرزندش چگونه با فضای مجازی تعامل می کند و چگونه با اینترنت و کامپیوتر کار می کند، احساس آسودگی بیشتری کرده و به توانایی های فرزند خود اعتماد پیدا کرده است. این باعث شده که فرزندش را در امور خانواده بیشتر مشارکت دهد که در نهایت به شخصیت دادن به فرزند منتهی شده است.

البته این مادر مشکلاتی را نیز برای آموزش آنلاین بر می شمارد، از جمله مشکل تمرکز و توجه دانش آموز به موضوع درس. او معتقد است دانش آموزان سریعتر و آسانتر دچار حواس پرتی می شوند و راه حلی نیز برای این مشکل ارائه می دهد: بازی های کنترل شد. از تجربه این مادر چنین بر می آید که اگر والدین کودک را عادت دهند که تحت شرایط خاصی می تواند در زمان معین و در مدت زمان مشخصی بازی کند، کودک توجه بیشتری به یادگیری در زمان آموزش آنلاین خواهد داشت. این مادر مهمترین مشکل آموزش آنلاین را استفاده از نرم افزارهای سطح پایین می داند و می گوید:" بعنوان مثال کار با نرم افزار "شاد" بسیار سخت است و به دلیل بار سنگین کاربران دچار اختلال می شود. دانش آموزان نمی‌توانند معلم را ببیند و تنها صدای معلم را می شنوند که در روحیه دانش آموز کودک تاثیر خوبی ندارد."

اما همه مادران چنین خوش بین نیستند و برخی نیز شکایتهای زیادی از آموزش آنلاین دارند. یکی از مادران که دیپلمه است و 2 فرزند دارد که یکی از آنها در سال 4 ابتدای است از فضای مجازی شکایت های زیادی دارد. این مادر می گوید که زیاد درگیر مسائل فرزند بزرگتر که سال 3 دبیرستان است نیست و فرزندش به آسانی از عهده آموزش مجازی بر می آید ولی درباره پسر 9 ساله اش به شدت درگیر است. این مادر می گوید:" از آنجای که آموزش در منزل انجام می شود و در زمان آموزش من هم در خانه حضور دارم، فرزندم انتظار دارد که در جزوه نوشتن به او کمک کنم. من تبدیل به مرجعی برای آموزش او شده ام. چون فرزندم مرتب برای رفع مشکلاتش به من مراجعه می کند و توقع دارد چون من هم درس را شنیده ام، حتما آن را یاد گرفته باشم و در زمان نبود معلم به او آموزش دهم. زمانی زیادی از وقت من در منزل صرف ارسال و ضبط و آماده کردن تکالیف فرزندم می شود. مشکل بعدی نگرانی و اضطرابی است که والدین از روند آموزش فرزندشان دارند. من در تمام مدتی که معلم از پسرم درس را می پرسد دچار اضطراب هستم که نتیجه چه می شود ولی زمانی که پسرم در مدرسه است من این اضطراب ها را ندارم. موضوع نگران کننده بعدی تعامل دانش آموزان با یکدیگر است. پسر من همکلاسی هایش را نمی شناسد. وقتی که یکی از والدین پیشنهاد ملاقات در یک پارک یا مرکز بازی را می دهد اختلافی بین خانواده ها بروز می کند. آنهای که تک فرزند هستند از پیشنهاد استقبال می کنند و آنهای که تک فرزند نیستند یا روابط فامیلی قوی دارند میلی به ملاقات بین بچه ها و والدین ندارند. این مادر معتقد است که فرصت فرار از درس در آموزش آنلاین بیشتر فراهم است و دانش آموزانی که بخواهند به کارهای متفرقه مشغول شوند در آموزش آنلاین این فرصت را به نحوء احسن به دست می آورند.

مادر دیگری که لیسانس ادبیات دارد و با فضای مجازی چندان آشنا نیست و یک دختر 8 ساله دارد معتقد است که آموزش آنلاین مناسب دانش آموزان کلاس اول و دوم نیست و این دانش آموزان باید حتما در مدرسه حضور داشته باشند و مستقیم توسط معلم آموزش ببینند. موضوع کلاس های فوق برنامه نیز از مشکلات این مادر است. او می گوید:" امور فوق برنامه باید حتما در تعامل و تقابل با بقیه دانش آموزان و معلم باشد. اصلا یکی از اهداف فوق برنامه، رشد شخصیت اجتماعی است که آموزش آنلاین این فرصت را از دانش آموز گرفته است." این مادر دخالت برخی از مادران در زمان آموزش را نیز مخل توصیف کرده و می گوید:" صدای مادرانی که همزمان به فرزند خود سر جلسه آنلاین یاد می دهند و با او صحبت می کنند خیلی مشکل ساز است هم برای تمرکز دانش آموزان و هم برای تدریس معلم."

برخی از این مشکلات اجتناب ناپذیر هستند و دیر یا زود گریبان والدین را می گرفتند. از آنجا که زیر ساختهای آموزش و پرورش بر اساس روش سنتی و حضوری است، بیشتر والدینی که در سیستم سنتی آموزش دیده اند نمی‌توانند خود را با آموزش آنلاین هماهنگ کنند. این گونه مشکلات به تدریج با تغییر نسل حل خواهد شد و راهی جزء آموزش دادن خود والدین و تحمل نیست. عدم تعامل اجتماعی از دیگر مشکلات مطرح است. این مشکل را باید با برنامه ریزی بین مدرسه، والدین و البته آموزش و پرورش حل کرد. برخی از مدارس از والدین می خواهند که در روزها وساعت های مشخصی برای برنامه های مانند: آزمایشگاه، ورزش یا اردوها در مدرسه حاضر باشند.

مشکل دخالت والدین در زمان آموزش یا اضطراب آنها را باید تذکر داد و از آنها خواست که در یک جلسه حضوری در مدرسه معلم یا مشاور مدرسه با والدین صحبت کرده و رفتار غیر قابل قبول و مخل آنها را تذکر دهد.

مشکلاتی مانند مشکل فنی یا تجهیزات باید توسط افراد وارد و مسلط حل شود و نمی توان انتظار داشت که همه والدین به سخت افزار و نرم افزار تسلط داشته باشند. البته در این مقاله با والدینی گفتگو شده است که مشکل موبایل تا تبلت را ندارند و فرزندشان دارای تبلت شخصی است. خیلی از خانواده ها در فراهم کردن موبایل یا تبلت مشکل دارند که بحث آن از این مقاله جداست.

جا دارد که مقاله "تاثیر منفی موبایل، تبلت و کامپیوتر" را نیز مطالعه کرده تا با معایب این پدیده بیشتر آشنا شویم.

بهترین راه حل مشکل آموزش آنلاین را باید در "آموزش والدین و دانش آموزان" جستجو کرد. باید به والدین یاد داد که مشکلات چیست و چگونه با آن مواجه شوند، این وظیفه تیم مشاوره است و باید به دانش آموزان کار با سخت افزار و نرم افزار را یاد داد که این وظیفه تیم پشتیبانی و کامپیوتر است. برخی از مدارس با اولویت دادن آموزش سخت افزارها و نرم افزارهای مجازی به دانش آموزان خود و توانمند ساختن آنها به یک راه حل قطعی و پایدار رسیده اند و کلا مشکل را حل کرده اند. این مدارس مصداق حکایت:" ماهی نه، ماهیگیری را یاد دهید." دانش آموزان خود را آموزش داده اند و اکنون این دانش آموزان به تنهایی از عهده تمام مسائل آموزش آنلاین بر می آیند. تعدادی از این مدارس در مقاله "بهترین دبستان های دخترانه منطقه 8" معرفی شده اند. بعنوان مثال دبستان دخترانه رسا یکی از بهترین ها در حوزه آموزش آنلاین است. همینطور مجتمع آموزشی پسرانه فرهنگ در منطقه 4 که یکی از قویترین سیستم های آموزش نرم افزار، سخت افزار، و تولید محتوا را در مدرسه راه اندازی کرده و با پشتیبانی یک تیم قوی از کارشناسان و مشاوران والدین و دانش آموزان را آموزش داده است.

در وب سایت مدرسه کلوب بخش اطلس لیست مدارس تهران، تمامی امکانات، قابلیتها و دستاوردهای مدارس با عکس، فیلم و توضیح منتشر شده است که به آگاهی شما کمک زیادی می کند. البته شما می توانید با مراجعه به بخش نظرات والدین از نگرانی ها، یا سوالات والدین مطلع شوید و اگر خود نیز سوالی دارید با ثبت نام در وب سایت مدرسه کلوب، سوالات خود را پرسیده و از والدین، دانش آموزان و مسئولین پاسخ دریافت کنید.